In the beginning there was sound

A literary current on origin, art, concept, and the visibility of the inner world

One says that in the beginning there was the Word, but whoever truly listens to the origin of the world, to the first movement that passes through existence, hears something else. Before the word, there is sound. A vibration without direction, a presence without form, a breath that carries no meaning yet but already exists. The word is only a solidified wave of what came before it, an attempt to capture the movement that preceded it. Sound is the world’s first opening, the first thing that presents itself before anything can be understood, before anything can be named, before anything becomes visible.

When one realizes this, the way one looks at art changes. Art does not arise from concept, nor from style, nor from choice. Art arises from a preceding vibration that wants to reveal itself. That vibration seeks a form, but knows no form yet. It seeks a direction, but knows no direction yet. It is an inner movement turning outward, not to explain, but to appear. Art is not the result of a thought, but of a resonance that has no language and yet already speaks. Art is the moment when the inner sound decides to become visible.

And yet there is art that calls itself conceptual, art that claims to begin with the idea, with the thought, with the pre‑formulated structure. But even there, even in the most cerebral forms of art, sound lies beneath the concept like a ground that never disappears. For no concept arises without a preceding movement that makes it possible. No thought arises without a vibration that carries it. The concept is not the origin, but a form that sound later assumes. Conceptual art is not the opposite of the preceding sound — it is one of the many ways in which that sound can harden into an idea. Even the most distilled concept is an echo of something that came before it.

Sometimes the vibration finds a body. It takes on contour, a gesture, a posture, a visible presence that can be read as an echo of the inner world. This is what we call figuration. But figuration is not an imitation of the world. It is the world allowing itself to be touched by an inner movement, and that movement temporarily taking on a body. Figuration is the soul briefly putting on a skin, a face, a gesture, a direction that becomes visible. Figuration is not the world as it is, but the world as it breathes.

Sometimes, however, the vibration refuses a body. It reveals itself as direction, as tension, as field. It does not want to embody, but to breathe. It does not want to appear as figure, but as movement. This is what we call abstraction. But abstraction is not an escape from reality. It is reality before it finds a body. It is the soul showing itself without mask, without contour, without the reassurance of recognizability. Abstraction is the world in its first state: movement without form.

Yet abstraction is not always a revelation. It can also become a veil. When the inner sound is clear, abstraction can be a pure form of appearing. But when that sound is chaotic, when it finds no rest, when it knows no direction, abstraction can become a mask that hides more than it reveals. History knows artists for whom abstraction did not liberate, but overwhelmed.

Jackson Pollock, for example, filled his canvases with rhythms meant to drown out the silence. His movements were not a dance, but a struggle. The paint did not fall as revelation, but as an attempt to ward off an inner storm. His abstraction was not a clear sound, but an echo of a restlessness that could bear no form. His lines were not lines, but traces of a battle that could never be won. His paintings are not fields of freedom, but maps of an inner landscape that constantly shifts.

Mark Rothko, on the other hand, did not seek rhythm but depth. His color fields are chambers of breath, spaces in which the soul might rest. But behind that breath lay a wound that found no language. His paintings are silences that became too heavy to carry. His abstraction was not liberation, but a space in which pain had no contour and therefore no boundary. His colors were not colors, but breaths that went too deep to remain. His work is not escape, but a sinking into a depth without bottom.

These examples show that abstraction is no guarantee of truth. It only shows when the inner sound is clear. When that sound is murky, abstraction becomes a veil that does not reveal the soul but hides it. Not because abstraction fails, but because the origin found no rest. Abstraction is a door, but not every door opens toward light. Sometimes it opens into a space where the echoes are too loud to bear.

When one returns to the beginning, to the sound that precedes the word, the order of appearance becomes clear. First there is the vibration — the presence without form. Then comes the word — the first attempt at direction, at meaning. Only then comes the form — the body, the contour, the visibility. Art does not arise in the form, nor in the word, but in the sound that precedes them both. That sound is not rational, not conceptual, not emotional, but existential. It is the first movement of inner life. It is the source from which everything emerges.

Even the concept — however sharp, however intellectual, however elaborated — is only a later form of that preceding sound. The concept is an attempt to order the vibration, to frame it, to name it. But the concept is never the origin. The concept is an echo that mistakes itself for origin. Conceptual art is not less true, but its truth does not lie in the idea itself — its truth lies in the movement that made the idea possible. The concept is a form, not a beginning.

When art is seen as an answer to that preceding sound, its meaning changes. Art becomes no illustration, no expression, no style, no concept, no therapy, no decoration. Art becomes a place of appearing. A place where the inner sound — sometimes as body, sometimes as current, sometimes as thought — becomes visible. Art is not what one makes, but what reveals itself. Art is the place where the invisible decides to become visible.

The soul, if one wishes to use that word, is not an entity, not a core, not an identity. The soul is the movement that runs through everything. It appears sometimes as body, sometimes as vibration, sometimes as concept, but it is never one of those forms. The soul is the preceding. It is the breath that has no direction yet, but already moves. It is the sound that precedes the word, and the word that precedes the form. The soul is the origin that never ceases to be origin.

That is why abstraction, figuration, and concept are not opposites. They are three breaths of the same origin. Three ways in which the inner sound becomes visible. Three forms of listening to the same movement. Art that chooses loses something. Art that listens finds what precedes.

And so the essence becomes simple:

In the beginning there was sound.

And art is the place where that sound becomes visible.

Sometimes as body.

Sometimes as current.

Sometimes as thought.

But always as truth.

Hans Kuijs © 8‑6‑2026

 

 

In den beginne was het geluid

Een literaire stroom over oorsprong, kunst, concept en de zichtbaarheid van het innerlijke

Men zegt dat in het begin het Woord was, maar wie werkelijk luistert naar de oorsprong van de wereld, naar de eerste beweging die door het bestaan trekt, hoort iets anders. Vóór het woord is er geluid. Een trilling zonder richting, een aanwezigheid zonder vorm, een adem die nog geen betekenis draagt maar al wel bestaat. Het woord is slechts een gestolde golf van dat eerdere, een poging om de beweging te vangen die eraan voorafging. Geluid is de eerste opening van de wereld, het eerste dat zich aandient voordat er iets te begrijpen valt, voordat er iets benoemd kan worden, voordat er iets zichtbaar wordt.

Wanneer men dit beseft, verandert de manier waarop men naar kunst kijkt. Kunst ontstaat niet uit concept, niet uit stijl, niet uit keuze. Kunst ontstaat uit een voorafgaande trilling die zich wil tonen. Die trilling zoekt een vorm, maar kent nog geen vorm. Ze zoekt een richting, maar kent nog geen richting. Ze is een innerlijke beweging die zich naar buiten keert, niet om te verklaren, maar om te verschijnen. Kunst is niet het resultaat van een gedachte, maar van een resonantie die nog geen taal heeft en toch al spreekt. Kunst is het moment waarop het innerlijke geluid besluit zichtbaar te worden.

En toch bestaat er kunst die zichzelf conceptueel noemt, kunst die beweert te beginnen bij het idee, bij de gedachte, bij de vooraf geformuleerde structuur. Maar zelfs daar, zelfs in de meest cerebrale vormen van kunst, ligt het geluid onder het concept als een bodem die nooit verdwijnt. Want geen concept ontstaat zonder een voorafgaande beweging die het mogelijk maakt. Geen gedachte ontstaat zonder een trilling die haar draagt. Het concept is niet de oorsprong, maar een vorm die het geluid later aanneemt. Conceptuele kunst is niet het tegendeel van het voorafgaande geluid — ze is een van de vele manieren waarop dat geluid zich kan verharden tot idee. Zelfs het meest uitgepuurde concept is een echo van iets dat eraan voorafging.

Soms vindt de trilling een lichaam. Ze neemt contour aan, een gebaar, een houding, een zichtbare aanwezigheid die zich laat lezen als een echo van het innerlijke. Dit noemen we figuratie. Maar figuratie is geen nabootsing van de wereld. Het is de wereld die zich laat raken door een innerlijke beweging, en die beweging tijdelijk een lichaam geeft. Figuratie is de ziel die even een huid aantrekt, een gezicht, een gebaar, een richting die zichtbaar wordt. Figuratie is niet de wereld zoals zij is, maar de wereld zoals zij ademt.

Soms echter weigert de trilling een lichaam. Ze toont zich als richting, als spanning, als veld. Ze wil niet belichamen, maar ademen. Ze wil niet verschijnen als figuur, maar als beweging. Dit noemen we abstractie. Maar abstractie is geen vlucht uit de werkelijkheid. Het is de werkelijkheid vóór ze een lichaam vindt. Het is de ziel die zich toont zonder masker, zonder contour, zonder de geruststelling van herkenbaarheid. Abstractie is de wereld in haar eerste staat: beweging zonder vorm.

Toch is abstractie niet altijd een openbaring. Ze kan ook een sluier worden. Wanneer het innerlijke geluid helder is, kan abstractie een zuivere vorm van verschijnen zijn. Maar wanneer dat geluid chaotisch is, wanneer het geen rust vindt, wanneer het geen richting kent, kan abstractie een masker worden dat meer verbergt dan onthult. De geschiedenis kent kunstenaars bij wie de abstractie niet bevrijdde, maar overspoelde.

Jackson Pollock bijvoorbeeld, die zijn doeken vulde met ritmes die de stilte moesten overstemmen. Zijn bewegingen waren geen dans, maar een gevecht. De verf viel niet als een openbaring, maar als een poging om een innerlijke storm te bezweren. Zijn abstractie was geen helder geluid, maar een echo van een onrust die geen vorm kon dragen. Zijn lijnen waren geen lijnen, maar sporen van een strijd die nooit gewonnen kon worden. Zijn schilderijen zijn geen velden van vrijheid, maar kaarten van een innerlijk landschap dat voortdurend verschuift.

Mark Rothko, aan de andere kant, zocht geen ritme maar diepte. Zijn kleurvelden zijn kamers van adem, ruimtes waarin de ziel zou kunnen rusten. Maar achter die adem lag een wond die geen taal vond. Zijn schilderijen zijn stiltes die te zwaar werden om te dragen. Zijn abstractie was geen bevrijding, maar een ruimte waarin de pijn geen contour meer had en daardoor geen grens. Zijn kleuren waren geen kleuren, maar ademhalingen die te diep gingen om te blijven bestaan. Zijn werk is geen ontsnapping, maar een verzakking in een diepte die geen bodem kent.

Deze voorbeelden tonen dat abstractie geen garantie is voor waarheid. Ze toont alleen wanneer het innerlijke geluid helder is. Wanneer dat geluid troebel is, wordt abstractie een sluier die de ziel niet onthult maar verbergt. Niet omdat abstractie faalt, maar omdat de oorsprong geen rust vond. Abstractie is een deur, maar niet elke deur opent naar licht. Soms opent ze naar een ruimte waar de echo’s te luid zijn om te verdragen.

Wanneer men terugkeert naar het begin, naar het geluid dat voorafgaat aan het woord, wordt de volgorde van verschijnen helder. Eerst is er de trilling — de aanwezigheid zonder vorm. Dan komt het woord — de eerste poging tot richting, tot betekenis. Daarna pas komt de vorm — het lichaam, de contour, de zichtbaarheid. Kunst ontstaat niet bij de vorm, en ook niet bij het woord, maar bij het geluid dat voorafgaat aan beide. Dat geluid is niet rationeel, niet conceptueel, niet emotioneel, maar existentieel. Het is de eerste beweging van het innerlijke leven. Het is de bron waaruit alles voortkomt.

Zelfs het concept — hoe scherp, hoe intellectueel, hoe uitgewerkt ook — is slechts een latere vorm van dat voorafgaande geluid. Het concept is een poging om de trilling te ordenen, te kaderen, te benoemen. Maar het concept is nooit de oorsprong. Het concept is een echo die zichzelf voor oorsprong houdt. Conceptuele kunst is niet minder waar, maar haar waarheid ligt niet in het idee zelf — haar waarheid ligt in de beweging die het idee mogelijk maakte. Het concept is een vorm, geen begin.

Wanneer kunst wordt gezien als een antwoord op dat voorafgaande geluid, verandert haar betekenis. Kunst wordt geen illustratie, geen expressie, geen stijl, geen concept, geen therapie, geen decoratie. Kunst wordt een plaats van verschijnen. Een plek waar het innerlijke geluid — soms als lichaam, soms als stroom, soms als gedachte — zichtbaar wordt. Kunst is niet wat men maakt, maar wat zich toont. Kunst is de plek waar het onzichtbare besluit zichtbaar te worden.

De ziel, als men dat woord wil gebruiken, is geen entiteit, geen kern, geen identiteit. De ziel is de beweging die door alles heen loopt. Ze verschijnt soms als lichaam, soms als trilling, soms als concept, maar ze is nooit één van die vormen. De ziel is het voorafgaande. Ze is de adem die nog geen richting heeft, maar al wel beweegt. Ze is het geluid dat voorafgaat aan het woord, en het woord dat voorafgaat aan de vorm. De ziel is de oorsprong die nooit ophoudt oorsprong te zijn.

Daarom zijn abstractie, figuratie en concept geen tegenpolen. Ze zijn drie ademhalingen van dezelfde oorsprong. Drie manieren waarop het innerlijke geluid zichtbaar wordt. Drie vormen van luisteren naar dezelfde beweging. Kunst die kiest, verliest iets. Kunst die luistert, vindt wat voorafgaat.

En zo wordt de essentie eenvoudig:

In den beginne was het geluid.
En kunst is de plek waar dat geluid zichtbaar wordt.
Soms als lichaam.
Soms als stroom.
Soms als gedachte.
Maar altijd als waarheid.

Hans Kuijs. © 8-6-2026

Between God and the Gestell

on language, technology, and the inner human being

The door of the studio stands open to the garden. The light enters as it always has, yet it touches differently. Not because the light has changed, but because the world into which it falls has shifted. In this space, where silence and material meet, I find myself wondering when the old sentences in our language will disappear — expressions like “it’s a miracle of God” or “God knows where,” phrases that once pointed somewhere, that opened toward something larger than ourselves.

Now another presence has entered. Not divine, not human, but something that asks for no belief and yet demands obedience. A presence that does not present itself as mystery, but as self‑evidence, as something that seeps through everything without our noticing it anymore.

Years ago, I made a drawing titled “God Created the iPad.” Back then it was a game, a small shift, an ironic collision between myth and machine. But today the question sounds more serious: is the sound of God still audible, or has it been drowned out by another ordering of the world?

There is a force that is not visible, yet palpable. A way in which things reveal themselves — not because they wish to appear, but because they are compelled to do so. An ordering that renders everything usable, including the human being. The instrument that serves us shapes us; it places us; it defines the space in which we believe we move freely.

The old fear of God — tied to guilt, redemption, and grace — has been replaced by a quieter anxiety: that the system knows us before we know ourselves, that it guides us without our noticing, that we become part of a structure we can no longer see. Meanwhile, the old religious camps persist. Western Christian thought still clashes with Islamic conceptions of God; both worlds defend their own truth, their own language, their own sacred ground. But while they battle each other, a third power has entered — a power without rituals, without prayers, without holy books — only functions, data, calculations — and precisely because of that, a power that cannot be contradicted.

Yet this is not the whole story. For in my own work, in the interplay with digital tools, I do not experience subjugation but amplification. Not because technology gives me something I lack, but because it opens something that was already within me. A resonance, not a replacement; a shift, not a command. The creativity remains mine, the origin remains mine, the direction remains mine.

Technology is no altar, no god, no master. It is an instrument I touch, a mirror that reflects, a space that opens when I allow it. In the studio, with the door to the garden open, a third position emerges: not the old fear of God, not the new fear of the system, but a human being who places their inner voice at the center and uses technology to reach beyond their own boundaries.

Perhaps the old expressions will one day vanish from our language. Perhaps they will remain as empty shells. But what endures is the need to name the unexplainable — whether we call it God, chance, inspiration, or algorithm. And in that need, in that searching, in that act of creation, the human being remains, ultimately, the source.

Footnote: The Gestell — a term Heidegger uses for the way technology orders the world. Not a machine, but an attitude: everything becomes deployable, including the human being. A structure that is not visible, yet determines how things appear.

Hans Kuijs 10–6–2026 ©

Tussen God en het Gestel

over taal, techniek en de innerlijke mens

De deur van het atelier staat open naar de tuin. Het licht valt binnen zoals het altijd heeft gedaan, maar het raakt anders. Niet omdat het licht veranderd is, maar omdat de wereld waarin het valt verschoven is. In deze ruimte, waar stilte en materiaal elkaar ontmoeten, vraag ik mij af wanneer de oude zinnen uit onze taal zullen verdwijnen — uitdrukkingen als “Het is een Godswonder” of “God weet waar”, zinnen die ooit een richting gaven, een opening naar iets dat groter was dan wijzelf.

Nu is er een andere aanwezigheid binnengedrongen. Niet goddelijk, niet menselijk, maar iets dat geen geloof vraagt en toch gehoorzaamheid verlangt. Een aanwezigheid die zich niet aandient als mysterie, maar als vanzelfsprekendheid, als iets dat overal doorheen sijpelt zonder dat wij het nog opmerken.

Jaren geleden maakte ik een tekening met de titel, ”God schiep de iPad ”. Toen was het een spel, een lichte verschuiving, een ironische botsing tussen mythe en machine. Maar vandaag klinkt de vraag ernstiger: is het geluid van God nog hoorbaar, of is het overstemd door een andere ordening van de wereld?

Er is een kracht die niet zichtbaar is, maar wel voelbaar. Een manier waarop dingen zich tonen, niet omdat zij willen verschijnen, maar omdat zij worden gedwongen zich te tonen. Een ordening die alles inzetbaar maakt, ook de mens. Het instrument dat ons dient, vormt ons; het plaatst ons; het bepaalt de ruimte waarin wij denken dat wij vrij bewegen.

De oude vrees voor God — verbonden met schuld, verlossing en genade — is vervangen door een stillere angst: dat het systeem ons kent voordat wij onszelf kennen, dat het ons stuurt zonder dat wij het merken, dat wij onderdeel worden van een structuur die wij niet meer kunnen zien. Ondertussen blijven de oude religieuze kampen bestaan. Het westers‑christelijke denken botst nog steeds met islamitische godsbeleving, beide werelden verdedigen hun eigen waarheid, hun eigen taal, hun eigen heilige grond. Maar terwijl zij elkaar bestrijden, is er een derde macht binnengelopen, een macht zonder rituelen, zonder gebeden, zonder heilige boeken — alleen functies, data, berekeningen — en juist daardoor een macht die zich niet laat tegenspreken.

Toch is dit niet het hele verhaal. Want in mijn eigen werk, in de wisselwerking met digitale middelen, ervaar ik geen onderwerping maar een versterking. Niet omdat de techniek mij iets geeft wat ik niet heb, maar omdat zij iets opent wat al in mij aanwezig was. Een resonantie, geen vervanging; een verschuiving, geen bevel. De creativiteit blijft van mij, de oorsprong blijft van mij, de richting blijft van mij.

Techniek is geen altaar, geen god, geen meester. Het is een instrument dat ik aanraak, een spiegel die teruggeeft, een ruimte die zich opent wanneer ik het toelaat. In het atelier, met de deur naar de tuin open, ontstaat zo een derde positie: niet de oude vrees voor God, niet de nieuwe angst voor het systeem, maar een mens die zijn eigen innerlijke stem centraal stelt en techniek gebruikt om verder te reiken dan zijn eigen kaders.

Misschien verdwijnen de oude uitdrukkingen ooit uit onze taal. Misschien blijven ze als lege hulzen bestaan. Maar wat blijft, is de behoefte om het onverklaarbare te benoemen — of dat nu God heet, toeval, inspiratie of algoritme. En in die behoefte, in dat zoeken, in dat scheppen, blijft de mens uiteindelijk altijd de bron.

Voetnoot: Het Gestel — een woord dat Heidegger gebruikt voor de manier waarop techniek de wereld ordent. Niet een machine, maar een houding: alles wordt inzetbaar, ook de mens. Een structuur die niet zichtbaar is, maar wel bepaalt hoe dingen verschijnen.

Hans Kuijs 10-6-2026 ©